Het idee is aantrekkelijk en intuïtief. Zoals met de meeste ideeën in deze categorie, bewonderenswaardig in de intentie, problematisch in de uitvoering.
De veelgemaakte denkfout begint al bij de definitie in dit artikel. Purpose wordt omschreven als het bestaansrecht van een organisatie buiten het genereren van winst. Dat klinkt nobel. Maar het bevat een fundamentele tegenstrijdigheid.
Stafford Beer formuleerde het ooit scherp: de bedoeling van een systeem is precies wat het al doet. Iets anders claimen is misplaatst.
Als de feitelijke bedoeling van een organisatie winstmaximalisatie is, dan zal dat systeem er alles aan doen om dat in stand te houden. De mensen die daar theoretisch iets aan zouden kunnen veranderen, werken zelf in een groter systeem dat hen verleidt om hetzelfde te denken en ernaar te handelen. Dat nestelt zich diep in de cultuur.
En daar wordt het relevant voor cultuurontwikkeling.
Cultuur vormt zich niet naar de ronkende purpose statement aan de muur. Cultuur vormt zich naar de werkelijke bedoeling van de organisatie. Wat wordt beloond, wat wordt gestraft, wat wordt genegeerd. Dat zijn de echte signalen.
Purpose-washing is daarom niet alleen hypocriet. Het is schadelijk. Het creëert verwachtingen die in de cultuur niet worden waargemaakt. De harde belofte op de vacaturewebsite botst keihard met de zachte signalen op de werkvloer. En dan heb je meer kwaad dan goed gedaan.
De oplossing is eerlijkheid over de bedoeling.
Stem je purpose statement af op wat de organisatie werkelijk doet en nastreeft. Dan kun je met elkaar veel beter inschatten wat het systeem nodig heeft. En als je dan voor de derde keer in vier jaar in een kostenbesparende reorganisatie zit, weet je in ieder geval waarom.
